Zonder interactie en gesprek geen goede dagopening

Het is al best lang geleden dat een dagopening in een christelijke school standaard bestond uit het lezen van een passage uit de Bijbel. Zo’n lezing riep bij de leerlingen waarschijnlijk best vragen op, maar het was niet per se gebruik om die te bespreken. En in de meeste bijbelvertalingen staan ook geen vragen om als leidraad voor een gesprek te gebruiken.
Vanuit deze historie is het best begrijpelijk dat ook nu nog docenten geneigd zijn bij de dagopening een stukje uit de Oase te lezen en het daarbij te laten. Als je dat doet, laat je echter wel een unieke kans liggen om gedachten met je leerlingen uit te wisselen en te bouwen aan onderling begrip en vertrouwen. Want het echte contact met je leerlingen komt dan niet tot stand.

Bij informatiebijeenkomsten over de Oase en bij identiteitsbegeleiding op school heb ik de afgelopen jaren altijd een lans gebroken voor de inbreng van de leerlingen tijdens de dagopening. Het gaat uiteindelijk om hún leerproces en hún persoonlijke ontwikkeling.
In de eerste jaren van de Oase ging ik ervanuit dat je als docent de vragen die je nodig hebt voor een goed en open gesprek zelf wel paraat hebt. Daar vergiste ik me in. Veel docenten zijn weliswaar expert in hun vak, maar niet direct expert in het gesprek over levensvragen en maatschappelijke ontwikkelingen. Uit recent onderzoek door DUO onderwijsonderzoek is intussen gebleken dat één op de negen docenten gevoelige onderwerpen in de klas uit de weg gaan omdat ze er niet goed raad mee weten. Het kan immers makkelijk gebeuren dat leerlingen in de klas het oneens blijken te zijn – oneens met elkaar en oneens met jou als docent. Dat kan dan tot heftige discussies leiden in plaats van tot een stimulerend gesprek. Hoe leid je dat dan in goede banen? Hoe moet je je opstellen bij zulke gesprekken? Hoe kun je zorgen dat je niet in de verdediging schiet? En dat de gesprekken niet escaleren?
Hoe kun je zorgen dat je niet in de verdediging schiet? En dat de gesprekken niet escaleren?

Open vragen
In de loop van de tijd zijn wij als redactie steeds meer vragen bij de verschillende dagelijkse items in de Oase gaan afdrukken. Ook bij de vernieuwingen in deze twaalfde jaargang is er opnieuw een toename van vragen te bespeuren. Niet zomaar vragen, maar vooral open vragen, die leerlingen uitnodigen om betrokken te raken bij het onderwerp en geprikkeld te worden tot het geven van een reactie tijdens de dagopening. En dan is het de kunst om die reacties te nemen voor wat ze zijn, niet te gauw te ‘reageren’, maar door te vragen zodat de leerling in kwestie wordt uitgedaagd die mening te onderbouwen, argumenten te geven en dieper na te denken. En vervolgens om die reactie van die ene leerling te gebruiken om ook andere leerlingen daarop te laten reageren. Ook onderbouwd en met argumenten. Zodat vooral de interactie tussen de leerlingen onderling tot stand komt en zij dieper betrokken raken bij de kern van het onderwerp dat je hebt uitgekozen. Voor het openen en leiden van zo’n gesprek heb je training en oefening nodig. Sommigen hebben dat gewoon in zich en hebben dat in de loop van de tijd ruimschoots geoefend. Maar als je hoort tot die docenten die dit soort gesprekken uit de weg gaan, gaat die oefening er natuurlijk nooit komen. Een eerste stap kan zijn om een training te volgen in open en interactieve gespreksvoering. Het zal de kwaliteit van je dagopeningen zeker verrijken.

Ook zelf getraind
Om de gebruikers van de Oase zo goed mogelijk op het juiste spoor te zetten, hebben we met het gehele redactieteam afgelopen zomer zelf ook zo’n interactieve gesprekstraining gedaan. Onder leiding van Sabine Wassenberg van WonderWhy hebben we aan de hand van de Oase en het thema ‘Samen’ – het startthema van dit schooljaar – geoefend met het formuleren van open vragen. Om dan samen – hoe toepasselijk – te kijken of het nog beter kan. We hebben de vragen getoetst aan de kenmerken van goede open vragen en we hebben bij diverse items van het thema gekeken wat de kern van de boodschap is en hoe je die dan met behulp van open vragen kunt uitdiepen. Alles om het aanbod in de Oase
te verbeteren, natuurlijk. En ook om te ervaren hoe lastig het is om echt open te staan voor de mening van anderen.

Resultaat
En het resultaat? Meer vragen, meer open vragen en betere vragen in het aanbod van de Oase. Dat is in de huidige editie goed te zien. En dan maar hopen dat dat allemaal effect heeft en dat de gebruikers die vragen ook meer gaan gebruiken. Dat het leidt tot meer open gesprekken en daardoor ook tot meer betrokkenheid van de kant van de leerlingen, tot meer interactie en diepgang tijdens de openingen en meer interactie in de klas.

Interactieve gesprekstrainingen voor Oase gebruikers in januari
Wil je ook je gespreksvaardigheden verbeteren, zodat je nog meer uit je dagopening kunt halen? Meld je dan aan voor een van de trainingsdagen in januari a.s.

Praktische informatie
Voor wie? Voor alle docenten in het voort- gezet onderwijs die werken met de Oase. Wanneer? 17, 18 of 23 januari 2020. Waar? Amersfoort.
Tijd? 9:30 – 16:30u. Lunch? Inbegrepen.
Kosten? €325,- incl. btw.

In deze training leer je
• hoe je een open gesprek kunt leiden met je klas.
• hoe je de juiste gespreksvragen stelt bij items uit de Oase.
• hoe je kunt blijven dóórvragen.
• hoe je Socratische vaardigheden toepast.
• dat de argumenten van je leerlingen belangrijker zijn dan hun meningen.

Onze trainers
De trainingen worden gegeven door Maaike Merckens en Sabine Wassenberg van WonderWhy, experts in het voeren van filosofische gesprekken met kinderen en jongeren.

Werkmateriaal
Tijdens de training werk je met items en vragen uit de Oase naar keuze van de deelnemers.

Early bird korting
Schrijf je in vóór 2 december 2019 en krijg €100,- vroegboekkorting. Je betaalt dan geen €325,- maar €225,- p.p.
Meld je aan via mail of bestel in de webshop.
Gebruik bij je bestelling de code: vroegevogel1920

Nog geen reacties.

Laat een reactie achter